درمان دارویی در بیماران قلبی

دکتر محمد کاظم قویدل متخصص قلب و عروق

 

  

برای کنترل یا پیش ‌گیری از بیماری قلبی ممکن است نیاز به مصرف دارو داشته باشید. داروها ممکن است برای استفاده در درمان یک عامل خطرزا از قبیل فشار خون، کلسترول  یا از بین بردن درد قفسه ی سینه که اغلب همراه با بیماری قلبی است استفاده شود.

اگر شما جزء آن ‌دسته از بیماران هستید که دارو مصرف می‌ کنید، خیلی مهم است که روش زندگی خودتان را برای سلامت قلب خویش تغییر دهید، زیرا عادات سالم روزانه، مقدار نیاز به دارو را در حداقل ممکن نگه می دارد.

 

داروهای بیماری قلبی

دیجیتال (دیگوگسین)

دیجیتال نگه دارنده ی انقباض قلب است و در مواقعی که قلب قادر به پُمپ کردن خون به حد کافی نباشد، مصرف می شود. همچنین در مواقعی که ریتم قلب دچار بی ‌نظمی‌های سریع می‌ شود، آن را آهسته می ‌کند.

مهار کننده ی آنزیم مبدل آنزیوتانسین

این داروها عوامل عصبی و هومورال را که سبب تنگی بستر عروق محیطی می ‌شوند را بی ‌اثر می کنند و برای درمان فشار خون‌های بالا و در صدمات وارده بر ماهیچه‌ها ی قلب استفاده می ‌گردند.

هم چنین در بهبود صدمات کلیه ناشی از دیابت  در بعضی بیماران استفاده می ‌شود.

بتا بلوکرها

این داروها ضربان قلب را کاهش داده و نیروی هر ضربه ی قلبی را کم می کنند. هم چنین برای بهبود فشار خون‌های بالا و درد قفسه ی صدری و پیش گیری از تکرار حملات قلبی استفاده می ‌گردند.

نیترات‌ها (شامل نیترو گلیسرین)

این دسته داروها رگ ‌های خونی را گشاد می کنند و درد قفسه ی صدری را کاهش می ‌دهند.

مهار کننده ی کانال‌های کلسیمی

این دسته ی دارویی هم رگ ‌های خونی را گشاد می ‌کنند. هم‌ چنین برای درمان فشار خون‌های بالا و درد قفسه ی صدری مورد استفاده قرار می ‌گیرد.

مدرها (قرص‌های ادرار آور)

برای کم کردن مایعات بدن در فشار خون‌های بالا استفاده می‌ گردد.

داروهای پایین آورنده ی کلسترول خون

برای کم کردن سطح LDL یا کلسترول بد در خون و هم چنین بعضی از آن ها برای بالا بردن HDL یا کلسترول خوب  استفاده می گردد.

  

آسپرین

آسپرین امروزه به عنوان داروی عجیبی شناخته شده است که می تواند به کاهش خطر حملات قلبی یا سکته ی مغزی  برای کسانی که در حال حاضر یکی از آن ها را دارند، کمک کند.

هم چنین این دارو توانسته به باز نگه داشتن سرخرگ ‌های افرادی که قبلاً عمل‌های بای پس عروق کرونر یا دیگر اعمال جراحی برای رفع انسدادهای سرخر‌گ‌ ها را داشته‌اند، از جمله آنژیوپلاستی، کمک کند.

هم‌ چنین آسپرین در اورژانس به افرادی که مشکوک به سکته ی قلبی یا مغزی هستند داده می شود.

به هر حال اثر آسپرین در پیش گیری از حملات قلبی و مغزی در افرادی که هنوز هیچ ‌گونه سابقه ی بیماری قلبی و مغزی ندارند، توسط موسسه ی غذا و دارو تایید نشده است، حتی ممکن است مصرف آن در کسانی که مخصوصاً هیچ ‌گونه خطر بیماری قلبی را ندارند، مضر نیز باشد.

آسپرین یک داروی قوی است، ولی عوارضی هم دارد. این دارو می ‌تواند شانس شما را برای ابتلا به زخم معده،  بیماری کلیوی، بیماری کبدی  و صدمه ی مغزی به دنبال خونریزی زیاد کند. هم چنین می‌ تواند با سایر داروها واکنش دهد و اثرات مخربی بر جا گذارد.

اگر شما جزء افرادی هستید که می ‌خواهید آسپرین را برای درمان یا پیش ‌گیری از بیماری‌های قلبی استفاده کنید، در مرحله ی اول با پزشک معالج خود مشورت نمایید. تنها پزشک شماست که با دانستن تاریخچه ی مصرف دارویی و هم چنین شرایط و سلامت عمومی شما در حال حاضر، می ‌تواند قضاوت درستی از سودمندی مصرف آسپرین برای شما داشته باشد.

در مجموع آسپرین می‌ تواند برای گروهی از زنان که بیماری قلبی دارند، سودمند باشد، اما برای اغلب زنان که در سلامتی کامل بسر می ‌برند، توصیه نمی ‌شود.

 

هورمون درمانی بعد از یائسگی

قبلا هورمون درمانی در خانم‌هایی که مشکلات قلبی داشتند، برای کاهش خطر حملات قلبی استفاده می ‌شد. اما تحقیقات اخیر نشان داده خانم‌هایی که بیماری قلبی دارند، نبایستی از این نوع درمان استفاده کنند. این درمان شامل هورمون های استروژن + پروژسترون، یا فقط استروژن می‌ باشد.

تحقیقات نشان داده خانم‌هایی که بیماری‌ قلبی دارند و درمان استروژن + پروژسترون دریافت داشته‌اند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سکته ی قلبی، ایجاد لخته ی خون در رگ ها،  سکته ی مغزی و سرطان پستان  هستند.

استروژن هم هیچ ‌گونه اثر پیش ‌گیری کننده ای از سکته ی قلبی، در خانم‌هایی که مبتلا به بیماری قلبی هستند، ندارد.

  

 

عمل‌های مخصوص

بهبود بیماری‌های قلبی احتیاج به تکنیک‌های مخصوص دارد که با آن بتوان سرخرگ را باز و جریان خون را بهبود بخشید. این‌ها معمولاً برای بهبود درد شدید قفسه صدری یا پاک کردن رگ‌ های خونی از لخته‌ها استفاده می‌ گردد.

این اعمال شامل آنژیوپلاستی کرونری و آنژیوپلاستی با بالون هستند. در این تکنیک یک لوله ی تو خالی نازک یا "کاتتر "(CATHETER)به آرامی از میان سرخرگ‌ ها عبور داده شده و در مدخل سرخرگ کرونر تنگ وارد می ‌شود. در سر این لوله یک بالون وجود دارد که برای باز کردن رگ‌ ها و بهبود جریان خون، چند مرتبه پُر و خالی می شود.

بعضی اوقات یک لوله ی کوچک که به آن STENT گفته می‌شود، به طور دائم در درون سرخرگ کار گذاشته می‌ شود تا رگ همیشه باز بماند.

بای پس سرخرگ کرونری قلب

در این روش یک قطعه از سیاهرگ ساق پا، یا یک تکه از سرخرگ قفسه ی سینه یا مچ دست برداشته می شود و به بالا و پایین سرخرگ قلبی در ناحیه ی مسدود یا تنگ شده ی عروق متصل می ‌گردد.

 

پیس میکر

dfsd 

 


عملکرد قلب براساس فعالیت مکانیکی که همان پمپاژ خوناست، استوار است و فعالیت صحیح آن وابسته به فعالیت الکتریکی مناسب و قاعده مند قلب است...

 

فعالیت الکتریکی صحیح از کانونی به نام کانون دهلیزی شروع می شود که پس از انتقال از حفرات فوقانی قلب تحت عنوان دهلیزها به کانون دهلیزی بطنی رسیده و متعاقب آن پس از انتشار در سیستم هدایتی به نام باندهای هدایتی راست و چپ سبب حرکت انقباضی مناسب در حفرات تحتانی قلب به نام بطن ها می شود. بروز اختلال در هریک از مناطق مذکور می تواند به اختلال در عملکرد الکتریکی و به دنبال آن نابسامانی در فعالیت مکانیکی قلب منجر شود که خود عاملی خواهد بود برای کاهش برون ده قلب و بروز علایم بالینی نظیر خستگی، دردهای قفسه صدری، تنگی نفس و کاهش گذرای سطح هوشیاری که آن را تحت عنوان سنکوپ می شناسیم. اختلالات الکتریکی را تحت عنوان نامنظمی های کند و نامنظمی های تند قلبی تقسیم بندی می کنیم. در این مطلب سعی دارم تا نامنظمی های کند قلب و نحوه درمان آنها را به صورت گذرا مرور کنم و به سوال های مهم این مبحث پاسخ دهم.

 

 

ضربان ساز دایمی قلب یا پیس میکر قلبی یک وسیله الکترونیکی با وزن حدود ۳۰ گرم است که دارای یک باطری پرقدرت با مدارهای الکترونیکی و حافظه کامپیوتری است و قادر به تولید امواج الکتریکی است. این پالس های الکتریکی از طریق رشته های نازک به نام لید به عضله قلب منتقل می شوند. در صورت وجود انرژی کافی عضله قلب می تواند منقبض شده و تولید ضربان قلب کند. میزان انرژی موردنیاز برای انقباض عضله قلب و تعداد ضربان تولید شده توسط پیس میکر قابل بررسی و تغییر است که تحت عنوان آنالیز پیس میکر آن را می شناسیم.

 

● ضرورت های استفاده از پیس میکر

کاهش شدید ضربان قلب طبیعی در هر سطحی از مسیر تولید تا انتقال به بطن ها می تواند باعث بروز علایم بالینی شود. این اختلال می تواند گذرا یا دایمی باشد و همچنین می تواند به صورت اولیه (مانند تاثیر سن در تخریب راه های هدایتی) یا ثانویه باشد که مورد اخیر غالبا متاثر از عللی مانند سکته قلبی یا مصرف دارو بروز می کند. در هر صورت با تشخیص پزشک معالج می توان از پیس میکر های دایم برای جبران کندی ضربان قلب بهره برد.

 

 

● انواع پیس میکر های دایم قلبی

 

پیس میکر ها را در یک تقسیم بندی کلی می شود به سه گروه زیر تقسیم کرد:

▪ پیس میکر های تک حفره ای: این باطری های قلبی حاوی یک سیم رابط با قلب هستند و تنها در یکی از حفرات قلب این لید جا خوش می کند که می تواند حفره فوقانی (دهلیز) یا حفره تحتانی به نام بطن باشد.

 

▪ پیس میکر های دوحفره ای: همان طور که از نام آن پیداست هر دو حفره دهلیزی و بطنی دارای یک سیم رابط با ژنراتور پیس میکر هستند و به همین دلیل عملکرد این نوع باطری ها تناسب بیشتری با عملکرد طبیعی قلب دارد.

▪ ضربان سازهای سه حفره ای: حتی دستگاه های شوک دهنده کاشتنی به نام ICD نیز خصوصیت ضربان سازی دارند که تشریح نحوه عملکرد آنها نیازمند توضیح جداگانه ای است.

 

 

● زندگی پس از تعبیه پیس میکر

 

روزهای اولیه پس از کاشت پیس میکر قلبی که غالبا در سمت چپ یا راست قفسه صدری است، بیمار مورد رادیوگرافی قفسه صدری و همچنین آنالیز و بررسی ضربان ساز قرار می گیرد که هدف از آن بررسی عملکرد صحیح پیس میکر است. لازم است که بیمار مراقب محل جراحی باشد و روند بهبود آن را بدون انجام اقدامات غیرضروری نظیر مالیدن پماد و... مشاهده کند و آن را خشک نگاه دارد. بعضی از پزشکان اجازه استحمام در روز سوم یا پنجم را می دهند که البته باید از هرگونه دستکاری روی محل جراحت اجتناب کرد.

به محض بروز هریک از علایم زیر باید به سرعت پزشک معالج در جریان قرار گیرد:

 

▪ افزایش ترشحات خونی و غیرخونی از محل جراحت پیس میکر

▪ ازهم گسیختگی محل جراحت

 

▪ تورم، گرمی و قرمزی در محل تعبیه پیس میکر

▪ وقوع تب و لرز

 

به یاد داشته باشید کارت شناسایی که از بیمارستان دریافت می کنید حاوی نام و نام خانوادگی، مدل دستگاه و خصوصیات آن است و نوع شرکت سازنده و پزشک معالج را مشخص می کند. اگرچه بیمار می تواند به راحتی به حرکت بپردازد ولی موارد زیر را باید رعایت کند:

▪ نباید اجسام با وزن بیشتر از ۵ ۴ کیلوگرم و بچه را بلند کند.

 

▪ بالا بردن دست از حد شانه مشکل ساز بوده و نباید صورت پذیرد.

▪ از کشیدن یا هل دادن اجسام سنگین باید اجتناب شود.

 

▪ در ۶ هفته نخست بعد از تعبیه پیس میکر، استفاده از بعضی ورزش ها نظیر تنیس، گلف و حتی بعضی از انواع شنا ممنوع است. قدم زدن و پیاده روی مانعی ندارد ولی از هرگونه برخوردهای فیزیکی و ورزش های رقابتی باید اجتناب شود.

اگرچه بیمار ممکن است در ماه های اول توجه فراوانی به پیس میکر و محل تعبیه آن داشته باشد ولی به مرور زمان به آن عادت کرده و آن را فراموش می کند. خوشبختانه امروزه سایز و ابعاد پیس میکر کاهش چشمگیری داشته است و امید می رود که در آینده نیز در عین حفظ قابلیت های دستگاه ابعاد آن نیز کوچک تر شود این نکته را باید در نظر داشت که بیماران دارای ضربان سازهای دایم می توانند همچنان زندگی فعالی را تجربه کنند. در حقیقت این افراد قادر به انجام بیشتر فعالیت های روزانه هستند و حتی بعضا پس از تعبیه پیس میکر به جهت بهبود، انرژی بیشتری برای انجام فعالیت و کار دارند. این دستگاه ها در زندگی زناشویی هیچ گونه اختلالی ایجاد نمی کنند.

 

 

● تداخلات الکترومغناطیسی چیست؟

 

تداخلات الکترومغناطیسی یا EMI در موارد زیر می تواند با ایجاد اشکال در مدارهای الکتریکی پیس میکر به آن آسیب برساند و حتی عملکرد صحیح ضربان ساز را دچار وقفه کند. منابع آن عبارتند از:

▪ تداخلات الکتریکی توسط دستگاه هایی که به خوبی ایزوله نشده اند.

 

▪ دستگا های الکتریکی که انرژی زیادی تولید می کنند مانند ژنراتور های صنعتی.

▪ دستگاه هایی نظیر دستگاه های جوش فلز و تولیدکننده قوس الکتریکی.

 

▪ تعدادی از دستگاه های تشخیص طبی مانند MRI، رادیوتراپی و دستگاه های کنترل کننده درد.

 

 

● کدام دستگاه های الکتریکی در بیماران دارای پیس میکر بی خطر است؟

بیشتر دستگاه هایی که در منزل استفاده می شوند چنانچه خراب نباشند منعی جهت استفاده ندارند. از این گونه وسایل می توان به این موراد اشاره کرد: اجاق های مایکروویو، سرخ کن های الکتریکی، چاقوی الکتریکی، مسواک های الکتریکی، تلویزیون، پتوهای برقی و در های گاراژ الکترونیکی. وسایلی که در محل کار هستند یا دستگاه های پزشکی در بیشتر موارد مشکل ساز نیست. رادیوگرافی قفسه صدری یا سونوگرافی، ماموگرافی یا CT scan منعی جهت استفاده ندارند.

 

 

● برخورد با محیط های حاوی تداخلات الکترومغناطیسی

 

بهترین کار در این مواقع، خارج شدن از محیط این تداخلات یا خاموش کردن دستگاه است. در فرودگاه می توان با نشان دادن کارت ضربان ساز دایم از دروازه های امنیتی عبور نکرد ولی حتی عبور لحظه ای نیز در بیشتر موارد مشکلی ایجاد نمی کند. از دیگر محیط هایی که باید بیماران دارای ضربان ساز دایمی قلب با احتیاط تردد کنند، فروشگاه های مجهز به سیستم ضدسرقت الکترونیکی است. در هر صورت به هنگام بروز علایمی نظیر سرگیجه و تپش قلب در چنین محیط هایی لازم است که به سرعت از محیط خارج شد و با پزشک معالج تماس گرفت.

 

روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب

روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب:

dsfsd

 یک عمل جراحی باز است که در آن، از یکی از وریدهای  پا  یا شریانهای دست یا سینه ای که به عضلات خون می ‌رساند، برداشته شده و یک سر‌ آن را به آئورت و سر دیگر آن را به پشت قسمت مسدود شده ی قلب، پیوند می ‌زنند.  این روش معمولا در افرادی استفاده می ‌شود که بیش از دو یا هر سه رگ اصلی کرونر آن ها تنگی ‌های وسیع به خصوص در قسمت ‌های ابتدایی رگ دارد.

اما در افرادی که یک یا دو رگ از رگ‌ قلب (کرونری )  مسدود شده و اندازه (طول ضایعه)  و یا  محل آن انسداد برای آنژیوپلاستی  نا مناسب است، انجام می گیرد . اما  در صورت مناسب بودن ضایعه، آنژیوپلاستی که در طی آن   بالون ‌می ‌زنند و سپس در اغلب موارد  استنت می‌ گذارند، روش درمانی مناسبی است.