قلب یکی از اجزای اصلی دستگاه گردش خون است. قلب ارگانی عضلانی تو خالی ، تقریباً به شکل مخروط است که درون قفسه سینه، پشت جناق ، بین دو ریه (اندکی به سمت چپ) قرار داردو به اندازه مشت شخص یا تقریبا ۲۵۰ - ۳۵۰ گرم میباشد . قلب دائما در کار است و حدودا یک میلیون بار در روز می تپد ، و خون را در مسیر عروقی یه مسافت ۱۱۳۰۰۰ کیلومتر در بدن انسان به گردش در میاورد . با هر طپش قلب ، خون حاوی اکسیژن به همه بخشهای بدن توسط سرخرگهاarteryپمپ میشود و توسط سیاهرگها ( vein)
به قلب بار می کردد.

[تصویر: Unti-1.png]
شکل 2-جایگاه قلب در قفسه سینه


قلب توسط یک دیواره
عضلانی عمودی به دو نیمه راست و چپ تقسیم می‌شود. نیمه راست مربوط به خون سیاهرگی
نیمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر یک از دو نیمه راست و چپ نیز مجددا بوسیله یک
تیغه عضلانی افقی نازکتر به دو حفره فرعی تقسیم می‌شوند. حفره های بالایی که کوچکتر
و نازکتر هستند بنام دهلیز موسوم بوده و دریافت کننده خون می‌باشند. حفره‌های
پایینی که بزرگتر و ضخیم‌ترند بطن های قلبی هستند و خون دریافتی را به سایر اعضاء
بدن پمپ می‌کنند. پس قلب متشکل از چهار حفره است: دو حفره کوچک در بالا (دهلیزهای
راست و چپ ) و دو حفره بزرگ در پایین (بطنهای راست و چپ)

دو تا از این دریچه‌ها دریچه میترال ( بین دهلیز و بطن چپ ) و دریچه سه‌لتی
بین دهلیز و بطن راست) می‌‌گذارند خون از دهلیزها به بطن‌ها جریان پیدا کند، اما
از بازگشت خون از بطن به دهلیز جلوگیری می‌کنند

[تصویر: Untitled-3png.png]
شکل3- دریچه و حفرات قلب

.

دو دریچه دیگر دریچه آئورتی ( در خروجی بطن چپ و در ابتدای شریان آئورت) و
دریچه پولمونر ( در خروجی بطن راست و در ابتدای شریان ریوی ) می‌گذارند خون از
بطن‌ها وارد این شریان‌ها شود، اما از بازگشت خون از این شریان‌ها به درون بطن‌ها
جلوگیری می‌کنند.
ساختمان دیواره قلب: دیوارهٔ قلب شامل سه لایه می‌باشد:
1-لایهٔ خارجی (پریکارد) : این لایه به
صورت ورقه نازکی سطح خارجی قلب را می‌پوشاند پریکاردکیسه دو جداره‌ای است که از دو لایه
داخلی وخارجی تشکیل شده است
حفره پریکارد محتوی مایع شفافی
است که باعث تسهیل حرکات قلب می‌شود.

2-لایهٔ میانی ضخیم قلب(میوکارد) :
بخش قابل انقباض قلب می‌باشد و تقریبا تمام حجم قلب را تشکی
می‌دهد.

3-لایهٔ نازک داخلی(اندوکارد) : آندوتلیوم
ساده‌ای است که به صورت لایه نازک


سطح داخلی حفره‌های قلب(دهلیزوبطن) را مفروش می کند.

[تصویر: Untitled-4.png]

شکل4- ساختمان دیواره قلب


کار قلب (فیزیولوژی

قلب مانند تلمبه ای خون سرخرگی را تا دور دست ترین نقاط بدن فرستاده و سپس خون استفاده شده(خون سیاهرگی) را مجددا جهت پالایش در ریه ها و کلیه ها به سوی خود باز می گرداند. هر نوبت فعالیت قلبی حدود 0.8 ثانیه طول می کشد و مرکب از دو مرحله انقباض(سیستول و استراحت (دیاستول) است. دهلیز‌ها و بطن‌ها مانند یک تیم با هم کار می‌کنند، دهلیز‌ها از خون پر می‌شوند،
بعد خون را به درون بطن‌ها می‌فزستند. سپس بطن‌ها منقبض می‌شوند و خون را از قلب
خارج می‌کنند. در حالیکه بطن ها دارند منقبض می‌شوند، دهلیزها مجددا پر می‌شوند و
برای انقباض بعدی آماده می‌شوند.قوای محرکه یا تلمبه قلب در اصل در بطن چپ این عضو قرار گرفته است. لذا ضخامت جدار و قدرت انقباضی بطن چپ چند برابر بطن راست می باشد.


 
[تصویر: Untitled-6.png]
شکل 5- قلب در حالت تخلیه و انقباض

 

[تصویر: Untitled-5.png]
شکل 6- قلب در حالت پر شدن و انبساط

سیستم هدایتی قلب:
عضله قلب بدون نیاز به تحریک عصبی به طور خودکار منقبض می‌شود و این امر ناشی از عملکرد سلولهای تخصص یافته‌ای است که از تغییر سلولهای عضلانی حاصل می‌شوند و کار آنها تولید تحریک برای ضربانات قلبی و هدایت این تحریکات به قسمتهای مختلف قلب برای هماهنگی انقباض دهلیزها و بطنها می‌باشد. این سلولهای تخصص یافته ساختمانهایی را بوجود می‌آورند که در مجموع سیستم هدایتی قلب را تشکیل می‌دهند.سیستم هدایتی قلب از گره سینوسی دهلیزی(
SA node)
شروع میشودکه در دهلیز راست قرار دارد..سپس از طریق راههای داخلی به گره دهلیزی-بطنی(
AV node)
منتقل میشود.هدایت به بطنها از طریق
باندل هیس و سپس شاخه های راست و چپ صورت میگیرد.


[تصویر: Untitled-7.png]

شکل7- سیستم هدایتی قلب

سرخرگهای یا شریانهای قلب(عروق کرونر):
شریانهای کرونری
از ابتدای آئورت منشا گرفته و بنابراین اولین شریانهایی هستند که خون حاوی

اکسیژن

زیاد را دریافت می‌دارند. دو شریان کرونری (چپ وراست ) نسبتا کوچک بوده و هر کدام
فقط 3 یا 4 میلیمتر قطر دارند
این شریانهای کرونری از روی سطح قلب عبور
کرده و در پشت قلب به یکدیگر متصل می‌شوند و تقریبا یک مسیر دایره‌ای را ایجاد
می‌کنند. وقتی چنین الگویی از رگهای خونی قلب توسط پزشکان قدیم دیده شد، آنها فکر
کردند که این شبیه تاج می‌باشد به همین دلیل کلمه لاتین
شریانهای کرونری(Coronary)
یعنی تاج) را به آنها دادند که امروزه نیز از این کلمه استفاده می‌شود.
شریان کرونر چپ دارای دو شاخه اصلی می‌باشد که به آنها اصطلاحا نزولی قدامی
(LAD)وشریان سیروکومفلکس با چرخشLCXمی گویند و این شریانها نیز به نوبه خود به شاخه های دیگری تقسیم میشوند.
مقدار جریان خون سیستم سرخرگی کرونر حدود 225 میلی لیتر در دقیقه است. البته در شرایط خاص (فعالیتها و هیجانهای روحی) همراه با بالا رفتن سرعت ضربان قلب و افزایش حجم خون خارج شده از این عضو، جریان خون سرخرگهای کرونر نیز تا حد 6-4 برابر افزایش می ابد.
[تصویر: Untitled-8.png] [تصویر: Untitled-9.png]

شکل 8- شریانهای کرونر قلب




جنین شناسی قلب: اولین ارگانی که در جنین کامل میشود قلب است.در هفته سوم(روز21)قلب به شکل لوله ای است.در روز 23 ضربان قلب شروع میشود.در هفته 4 به شکل یک
حلقه(لوپ)در میآید.قلب در هفته 7کامل میشود و تقریبا شبیه قلب انسان بالغ است.

بین دهلیز ها و بطنها در ابتدا دیواره ای وجود ندارد وبتدیج این دیواره ها تشکیل میشود.
اگردر مسیر تشکیل این دیواره ها اختلالی ایجاد شود بیماریهای مادرزادی قلب بوجود میاید.

[تصویر: Untitled-11.png]
شکل10-به نحوه نشکیل دیواره های داخلی قلب توجه کنید.

گردش خون جنینی:
درجنین خون شریانی وریدی در 3نقطه با هم مخلوط میشوند.ابتدا خون اکسیژن دار توسط ورید نافی به بدن جنین وارد شده و با خون کبدی مخلوط میشود.سپس این خون مخلوط از طریق ورید اجوف تحتاننی به دهلیز راست وارد میشود .قسمتی از خون از طریق سوراخ بیضی
به دهلیز چپ میریزد واز انجا به بطن چپ و شریان آئورت.خون از طریق مجرای شریانی از شریان ائورت به شریان ریوی هم میریزد.


[تصویر: Untitled-12.png]

شکل11- گردش خون جنینی